Programmeren; het is net begrijpend lezen!

Het afgelopen jaar is programmeren voor kinderen steeds meer in het nieuws gekomen. In oktober 2014 pleitte voormalig Eurocommissaris Neelie Kroes van ICT-zaken om programmeren een verplicht vak te laten worden in het basisonderwijs (1), want "programmeren is het nieuwe lezen en schrijven". Maar… wat is nu eigenlijk programmeren voor kinderen? En is het eigenlijk wel nodig? Er zijn toch al genoeg vakken!

Auteur: Sjoerd Dirk Meijer, eigenaar en adviseur van iQMaak | programmeeronderwijs en voormalig leerkracht basisonderwijs.

“Het is eigenlijk net begrijpend lezen!”

Deze reactie kreeg ik een paar maanden geleden van een juf, tijdens een gastles op een basisschool. In een paar seconden werd haar beeld van programmeren zo anders. In plaats van iets dat alleen voor de slimmeriken in onze samenleving is (en dus niet geschikt voor de gemiddelde basisschoolleerling), werd het een werkvorm die in het basisonderwijs te gebruiken is.

Programmeertalen voor kinderen

Ondanks dat het lijkt dat programmeren voor kinderen iets nieuws is, is dat het juist niet. Al sinds eind jaren ’60 zijn er programmeertalen voor kinderen beschikbaar. In 1967 werd Logo ontwikkeld door o.a. Seymour Papert en Cynthia Solomon. Eén van Papert’s studenten, Mitchel Resnick, heeft Scratch ontwikkeld; tegenwoordig de meest bekende en toegankelijke programmeertaal voor kinderen van 8 jaar en ouder.

Afbeelding van kinderen achter de computer

Nederlandstalig

Waar de meeste computerprogramma’s gemaakt worden met een Engelstalige tekstuele programmeertaal (zoals Java of Visual Basic), staan in Scratch de Nederlandstalige programmeercommando’s op bouwstenen. Deze blokken kunnen aan elkaar geklikt worden, waardoor een computerscript gevormd wordt. Programmeren wordt zo op jonge leeftijd al toegankelijk, want kinderen hoeven geen lange tekenreeksen te typen en Engels te kennen. Ook zijn er leuke programmeeractiviteiten online te vinden, waarbij geen computer nodig is (zgn. unplugged lessen).

Vaardigheden

Handig! Maar… is het wel nodig dat kinderen leren programmeren? De meningen hierover lopen uiteen; van “programmeren voor kinderen is een slecht idee (2)” tot ” het is onethisch kinderen niet te leren programmeren (3) “. Ik zou graag zien dat alle kinderen met enige programmeerervaring van de basisschool gaan. Niet omdat we te weinig programmeurs in Nederland hebben, maar omdat je met programmeren allerlei vaardigheden ontwikkelt en traint.

Logisch denken

En… programmeren hoeft geen nieuw vak te worden, want deze vaardigheden – zoals probleemoplossing, creatief en logisch denken, rekenen en taal – leren de kinderen nu ook al. (Maar met programmeren vinden de meeste leerlingen het wel leuker.)

Mijn advies is om programmeren als een middel – een werkvorm – te zien om op een andere manier lesstof te leren. Deze werkvorm gaan gebruiken, zal voor veel leerkrachten heel spannend zijn. Ga deze uitdaging samen met je leerlingen aan. Zij zullen je verbazen. En jij ervaart hopelijk dat het net begrijpend lezen is.

Zelf aan de slag?

Voor de Europese Codeweek 2015 (codeweek.nl) hebben iQMaak en Topicus drie gratis lesbrieven ontwikkeld. Deze zijn aan te vragen via http://www.programmeeronderwijs.nl/topicus.

1 http://tweakers.net/nieuws/99114/neelie-kroes-programmeren-moet-verplicht-vak-op-basisschoolworden.html
2 http://rlc.vlinder.ca/blog/2012/07/why-cs-shouldnt-be-taught-before-high-school-and-coding-for-kids-is-a-bad-idea/
3 http://fmt.cs.utwente.nl/files/inthemedia/84.d.pdf